For best experience please turn on javascript and use a modern browser!
uva.nl

Paul Scholten Centre Colloquium met Wouter Veraart en Cees Maris

Detail Summary
Date 30 October 2018
Time 12:00 - 13:00
Location Roeterseilandcampus - building A
Room Venue: Roeterseiland Room A3.01
Roeterseilandcampus - building A
Roeterseilandcampus - building A

Room Venue: Roeterseiland Room A3.01

Nieuwe Achtergracht 166
1018 WV Amsterdam

Abstract W. Veraart

Het slavernijverleden van John Locke - Naar een minder wit curriculum?

Pleidooi voor een aanpassing van het curriculum waarbij een kritischer verhouding tot de intellectuele erfenis van het koloniale verleden wordt ingenomen. In het bijzonder gaat het daarbij om een meer inclusieve benadering vanwaaruit de contractsfilosofen in het rechtsfilosofisch onderwijs zouden kunnen worden behandeld.

De argumentatie wordt toegelicht aan de hand van de opvattingen van Locke. Deze filosoof was niet alleen een verbreider van vrijheids- en gelijkheidsidealen, maar ook betrokken bij de handel en exploitatie van slaven. Bovendien kan uit veel van zijn publicaties opgemaakt worden dat hij een zorgvuldig geconstrueerd onderscheid maakte tussen slaven, die als dierlijke, slaafse, wilden aan despotische machtsuitoefening kunnen worden onderworpen, en redelijke burgers die tegen dergelijke machtsuitoefening beschermd moeten worden.

Deze opvattingen van Locke corrigeren het beeld dat afschaffing van de koloniale heerschappij op het conto van zijn filosofische opvattingen moet worden geschreven. Een onjuist beeld, dat echter wel door Maris opgeroepen werd in zijn afscheidsrede (2013). Dergelijke voorstellingen die Locke in een gunstig daglicht plaatsen, staan een goed begrip van de koloniale context en uitsluitende werking van de contracttheorie in de weg. Voor het onderwijs impliceert dit dat er juist aandacht moet worden geschonken aan dergelijke politiek-juridische uitsluitingsmechanismen. Daarnaast moet er in het curriculum ook ruimte geboden worden aan stemmen buiten de traditionele canon (van bijvoorbeeld ex-slaven of niet-westerse denkers).

 

Abstract C. Maris 

Filosofisch racisme en Ubuntu​

Veel filosofen van de Europese Verlichting vonden het niet incoherent om de liberale beginselen van vrijheid en gelijkheid te propageren en tegelijkertijd slavernij te verdedigen. Onder hen was John Locke (1632-1704), de vroegmoderne kampioen van de rechtsstaat op basis van tolerantie en vrijheidsrechten. Als secretaris van de Lords Proprietors van de Amerikaanse kolonie Carolina was hij medeauteur van artikel 101 van de Fundamentele Constituties van Carolina uit 1669: ‘Elke vrije man van Carolina heeft absolute macht en gezag over zijn negerslaven’. 

Volgens sommige critici werpt deze dubieuze combinatie een smet op de liberale politieke filosofie als zodanig: het liberalisme zou een inherent onderdrukkend en racistisch karakter hebben. Ik breng hier tegenin dat de smet rust op de filosoof (en op de Europese geschiedenis), maar op niet de liberale theorie. De critici verwarren de genese van een theorie (in de context van de ontdekking) met haar geldigheid (in de context van de rechtvaardiging). De liberale beginselen van vrijheid en gelijkheid impliceren juist dat de koloniale slavernij volstrekt onrechtvaardig was. Er kunnen goede redenen zijn om het politiek liberalisme af te wijzen, maar historische fouten van liberale filosofen behoren daar niet toe. Vervolgens ga ik een dialoog aan met de eigentijdse Afrikaanse filosofie: ik bespreek de stelling dat Ubuntu, het Bantoe-concept van menselijkheid, een model voor de staatsinrichting biedt dat superieur is aan het politiek liberalisme. Hierbij treed ik in discussie met Mogobe Ramose (University of South Africa, Pretoria) en Wouter Veraart (VU). 

Maris heeft ook over dit thema gepubliceerd in: Cees Maris, Tolerance: Experiments with Freedom in the Netherlands, (ihb  Chapter 2 & 8).

Bio

Prof. dr. C.W. Maris is hoogleraar Rechtsfilosofie (em.), Universiteit van Amsterdam en Buitengewoon hoogleraar Jurisprudence, University of the Western Cape.

 

Prof. mr. W. J. Veraart is hoogleraar Encyclopedie der Rechtswetenschap en Rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

 

Research colloquium, organised by the Paul Scholten Centre. This colloquium is open to all, no registration required. A copy of the paper can be obtained via psc-fdr@uva.nl.